Przyciski, menu Fn i „Moje menu” w Sony A7R V

Dobrze skonfigurowane przyciski w Sony A7R V mają usuwać te momenty, w których aparat spowalnia fotografa. Jeśli podczas portretu regularnie przechodzisz z twarzy jednej osoby na grupę, zmiana obszaru AF powinna być dostępna bez odrywania oka od wizjera. Jeśli format pliku wybierasz raz przed sesją, nie ma powodu zajmować nim jednego z najwygodniejszych przycisków.

Najpraktyczniejszy podział jest prosty: przyciski obsługują decyzje podejmowane w trakcie fotografowania, menu Fn przechowuje ustawienia robocze, a „Moje menu” skraca drogę do opcji potrzebnych przed sesją lub podczas konfiguracji aparatu.

Problem zaczyna się wtedy, gdy konfigurację buduje się od listy funkcji, a nie od własnych nawyków. Mapa przycisków fotografa ślubnego może być niemal bezużyteczna dla osoby pracującej ze statywem. Fotograf ptaków będzie potrzebował natychmiastowego dostępu do innych ustawień niż fotograf wnętrz. Dlatego przed zmianą przypisań warto przez kilka dni sprawdzić, gdzie aparat rzeczywiście przerywa pracę.

Najpierw sprawdź, które funkcje naprawdę cię spowalniają

Przez trzy dni fotografuj bez przebudowywania całej konfiguracji. Za każdym razem, gdy musisz wejść do menu zapisz nazwę szukanej funkcji. Obok zanotuj trzy informacje:

• jak często zmieniasz to ustawienie,
• czy musisz zrobić to z okiem przy wizjerze,
• co się stanie, jeśli zmiana potrwa kilka sekund dłużej.

Ta ostatnia kwestia jest najważniejsza. Przy zmianie obszaru AF opóźnienie może oznaczać utracony moment. Przy wyborze formatu RAW lub JPEG najczęściej nie ma żadnych konsekwencji, ponieważ decyzję podejmujesz przed rozpoczęciem zdjęć.

Po kilku sesjach zwykle widać wyraźną hierarchię. Obszar ostrości może być zmieniany kilkanaście razy w ciągu godziny. Cel rozpoznawania – kilka razy podczas wydarzenia. Sposób zapisu na kartach – raz przed zleceniem. Wszystkie te ustawienia są istotne, ale tylko pierwsze z nich wymaga miejsca bezpośrednio pod palcem.

Przycisk, Fn czy „Moje menu”? Zdecyduj według momentu użycia

Przycisk własny: funkcja potrzebna, zanim scena się zmieni

Na przyciski własne powinny trafiać ustawienia zmieniane w trakcie obserwowania sceny. Dobry test brzmi: czy wejście do menu może sprawić, że stracisz zdjęcie? Jeśli tak, funkcja jest kandydatem do przypisania pod C1, C2, AF-ON, środek pokrętła albo inny wygodny element sterujący.

W zależności od rodzaju fotografii mogą to być:

• zmiana obszaru AF,
• chwilowa aktywacja śledzenia,
• wybór celu rozpoznawania,
• przełączenie AF/MF,
• powiększenie obrazu do kontroli ostrości,
• blokada ekspozycji lub inna funkcja używana podczas wykonywania zdjęcia.

Nie przypisuj funkcji tylko dlatego, że brzmi profesjonalnie albo pojawia się w konfiguracjach innych fotografów. Jeżeli podczas trzech sesji ani razu jej nie użyłeś, prawdopodobnie nie zasługuje na jeden z najlepszych przycisków.

Menu Fn: ustawienia zmieniane między ujęciami

Menu Fn sprawdza się wtedy, gdy dana opcja jest używana regularnie, ale jej zmiana nie musi nastąpić w ułamku sekundy. To miejsce na parametry dobierane po zmianie światła, tempa pracy albo rodzaju sceny.

W menu Fn mogą znaleźć się między innymi:

• tryb pomiaru światła,
• balans bieli,
• tryb wyzwalania migawki,
• ustawienia Auto ISO,
• stabilizacja obrazu,
• jakość i format pliku,
• najczęściej zmieniane parametry nagrywania wideo.

Nie trzeba wypełniać wszystkich pól. Krótsze menu, w którym każda pozycja ma wyraźne zastosowanie, działa szybciej niż ekran zastawiony ikonami „na wszelki wypadek”.

Warto również przygotować osobny układ Fn dla fotografowania i filmowania. Parametry potrzebne przy zdjęciach seryjnych nie powinny zajmować miejsca na ekranie używanym do kontroli zebry, poziomu dźwięku czy liczby klatek na sekundę.

„Moje menu”: panel przygotowania aparatu

„Moje menu” najlepiej traktować jak listę kontrolną przed zleceniem, a nie kolejną szufladę na przypadkowe funkcje. Powinny znaleźć się tam opcje ważne, lecz używane zbyt rzadko, aby zajmowały miejsce w Fn lub pod przyciskiem.

Praktyczne pozycje to między innymi:

• formatowanie kart pamięci,
• konfiguracja zapisu na dwóch nośnikach,
• ustawienia monitora i wizjera,
• połączenie ze smartfonem,
• informacje o wersji oprogramowania,
• ustawienia dotyczące temperatury pracy aparatu,
• rzadziej używane funkcje wysokiej rozdzielczości.

Jeżeli „Moje menu” ma kilka ekranów i sam zaczynasz szukać w nim ustawień, straciło swoją funkcję. Powinno prowadzić bezpośrednio do kilkunastu pozycji, które trudno znaleźć w pełnym menu, ale do których faktycznie wracasz.

Konfiguracja startowa do portretu i reportażu

Podczas fotografowania ludzi najczęściej zmieniają się dwie rzeczy: liczba osób w kadrze i sposób ich poruszania się. Konfiguracja powinna więc ułatwiać przechodzenie od pojedynczego portretu do grupy oraz od spokojnej sceny do ruchu.

• Pod palcem: obszar AF, wybór celu rozpoznawania albo chwilowe uruchomienie śledzenia.
• W menu Fn: tryb AF, zdjęcia pojedyncze i seryjne, balans bieli, Auto ISO oraz pomiar światła.
• W „Moim menu”: zapis na dwóch kartach, format pliku, ustawienia związane z twarzami oraz konfiguracja podglądu.

Przykładowa sytuacja: fotografujesz jedną osobę szerokim obszarem AF, po chwili do kadru wchodzą trzy kolejne osoby, a następnie grupa zaczyna iść w twoją stronę. W takiej sekwencji szybka zmiana obszaru lub sposobu śledzenia ma większe znaczenie niż natychmiastowy dostęp do balansu bieli czy jakości pliku.

Jeśli chcesz korzystać z ustawiania ostrości przyciskiem AF-ON, nie odłączaj AF od spustu tuż przed płatnym zleceniem. Najpierw wykonaj całą prywatną sesję w nowym układzie. Zmiana może być wygodna, ale wymaga przebudowania nawyku, szczególnie gdy aparat przekazujesz czasem drugiej osobie.

Poradnik dotyczący autofokusa w Sony A7R V pokazuje, jak rozdzielić tryb pracy AF, obszar ostrości i rozpoznawanie obiektów, zamiast traktować je jako jedno ustawienie.

Konfiguracja startowa do krajobrazu, architektury i wnętrz

W pracy ze statywem scena zwykle nie ucieka, ale łatwo przeoczyć drobny błąd ostrości, przechylenie aparatu albo niepożądane działanie stabilizacji. Dlatego układ przycisków powinien wspierać kontrolę, a nie szybkość reakcji na ruch.

• Pod palcem: powiększenie ostrości, przełączanie AF/MF lub poziomica.
• W menu Fn: samowyzwalacz, bracketing, tryb pomiaru, balans bieli i stabilizacja.
• W „Moim menu”: konfiguracja kart, format pliku, Pixel Shift oraz funkcje wysokiej rozdzielczości używane w kontrolowanych warunkach.

W tym rodzaju pracy przycisk powiększenia podglądu często daje więcej niż skrót do rozpoznawania obiektów. Pozwala szybko sprawdzić fakturę elewacji, detale wnętrza albo pierwszy plan bez przedzierania się przez menu i bez przypadkowego przesuwania aparatu na statywie.

Nie zajmuj jednak przycisku funkcją używaną tylko raz po rozstawieniu sprzętu. Jeśli stabilizację wyłączasz przed rozpoczęciem serii, może pozostać w Fn. Przycisk warto przeznaczyć na czynność powtarzaną przy każdym kolejnym kadrze.

Konfiguracja startowa do zdjęć i krótkich materiałów wideo

Przy pracy hybrydowej największym błędem jest próba stworzenia jednego identycznego zestawu ustawień dla zdjęć i filmu. Część funkcji jest wspólna, ale rytm pracy oraz lista krytycznych parametrów są inne.

• Pod palcem: funkcja potrzebna natychmiast w obu trybach, na przykład zmiana obszaru AF albo uruchomienie śledzenia.
• W Fn dla zdjęć: tryb seryjny, jakość pliku, balans bieli, Auto ISO i pomiar światła.
• W Fn dla filmu: format nagrania, liczba klatek, poziom dźwięku, zebra oraz zachowanie autofokusa.
• W „Moim menu”: konfiguracja nośników, połączenie z telefonem, temperatura automatycznego wyłączenia i ustawienia sprawdzane przed nagraniem.

Przed rozpoczęciem filmu sprawdź osobno ekspozycję, liczbę klatek, czas migawki, poziom dźwięku i ustawienia AF. To, że aparat był poprawnie przygotowany do wykonania zdjęć, nie oznacza, że jest gotowy do nagrywania.

Osobną procedurę przygotowania korpusu opisuje artykuł ustawienia filmowe Sony A7R V na start.

Sprawdź układ bez patrzenia na aparat

Mapa przycisków jest dobra dopiero wtedy, gdy działa bez czytania etykiet. Sam fakt, że pamiętasz przypisania przy biurku, nie oznacza jeszcze, że skorzystasz z nich automatycznie podczas zdjęć.

Ustaw prostą scenę testową i wykonaj następującą sekwencję:

1. ustaw ostrość na nieruchomym przedmiocie,
2. przenieś aparat na poruszającą się osobę,
3. zmień obszar AF,
4. uruchom lub zmień śledzenie,
5. wróć do początkowej konfiguracji.

Całą sekwencję spróbuj wykonać z okiem przy wizjerze. Jeśli regularnie naciskasz niewłaściwy przycisk, nie zakładaj od razu, że potrzebujesz więcej praktyki. Być może dwie podobne funkcje umieściłeś zbyt blisko siebie albo wybrałeś przycisk, do którego trudno sięgnąć przy konkretnym uchwycie aparatu.

Znaczenie ma również sposób trzymania korpusu. Przycisk wygodny z małym obiektywem może być mniej dostępny po założeniu ciężkiego teleobiektywu, gdy lewa ręka stale podtrzymuje zestaw. Konfigurację warto więc testować ze sprzętem, którego rzeczywiście używasz.

Nie zmieniaj całej mapy jednego wieczoru

Najlepiej zacząć od trzech do pięciu funkcji wynikających z audytu. Fotografuj z nimi przez kilka sesji, a dopiero później dodawaj następne przypisania. Dzięki temu wiadomo, która zmiana rzeczywiście pomogła, a która tylko zwiększyła liczbę rzeczy do zapamiętania.

Po tygodniu usuń skróty, których ani razu nie użyłeś. Nie ma obowiązku wykorzystania każdego przycisku własnego. Domyślna funkcja albo wolne miejsce są lepsze niż przypisanie, którego nie pamiętasz w decydującym momencie.

Uważaj także na częste przenoszenie jednej funkcji między różnymi przyciskami. Pamięć mięśniowa powstaje przez powtarzalność. Jeśli co kilka dni zmieniasz położenie obszaru AF, problemem przestaje być menu aparatu, a staje się nim niestabilna konfiguracja.

Zapisz nie tylko przypisania, lecz także ich uzasadnienie

Po zakończeniu konfiguracji zrób zdjęcia najważniejszych ekranów albo przygotuj krótką notatkę. Przyda się po resecie aparatu, aktualizacji ustawień, wypożyczeniu drugiego korpusu lub przypadkowej zmianie konfiguracji.

Nie zapisuj jednak samych nazw funkcji. Notatka „C1 – obszar AF” niewiele mówi po kilku miesiącach. Lepiej dopisać powód:

„C1 – obszar AF, ponieważ podczas portretu przechodzę między pojedynczą osobą, parą i grupą”.

Taki opis ułatwia ocenę, czy przypisanie nadal odpowiada twojej pracy. Jeśli zmienisz rodzaj fotografii, szybko zauważysz, które skróty straciły uzasadnienie.

Najlepsza konfiguracja nie jest najbardziej rozbudowana

Dobra mapa przycisków sprawia, że po kilku sesjach przestajesz o niej myśleć. Najczęstsze decyzje podejmujesz z okiem przy wizjerze, ustawienia robocze znajdujesz w jednym ekranie Fn, a opcje konfiguracyjne czekają w krótkim „Moim menu”.

Całą kolejność ustawiania aparatu porządkuje przewodnik po ustawieniach Sony A7R V. Jeśli wolisz przejść przez menu razem z demonstracją przycisków, pokręteł i „Mojego menu”, te elementy są również omawiane w kursie Sony A7R V – Szybki start.

Zacznij jednak nie od kopiowania gotowej mapy, lecz od pięciu czynności, które najczęściej odrywają cię od fotografowania. To one powinny zdecydować o układzie aparatu.

FAQ